Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Parlamentlərarası Alyansın baş katibi Martin Çunqonqu ilə razılaşaraq bildirib ki, hazırda Azərbaycan və Ermənistan arasında de-fakto sülh var və bir neçə aydır ki, iki ölkə arasında sülh sazişi mövcuddur. raiti mühakimə davam edir. Lakin bu prosesin məntiqi sona çatması üçün sülh sazişi imzalanmalı və Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına son qoyulmalıdır.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, 2020-ci ildə 44 günlük milli müharibə başa çatdıqdan sonra Azərbaycan regionda sülhün tərəfdarı kimi Ermənistanla sülh sazişi imzalamaq təklifi ilə çıxış edib.Edib. Lakin Ermənistan tərəfindən buna əlavə reaksiya verilməyib. Müvafiq olaraq, Azərbaycan sülh sazişinin əsasını təşkil edən beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun olaraq, mahiyyətcə sülh sazişi üzrə məsləhətləşmə prosesinin əsasını təşkil edən 5 prinsip işləyib hazırlamışdır, onun bazası Azərbaycandır.
“Hazırda Ermənistan-Azərbaycan sərhədində vəziyyət nisbətən sabitdir, şərtlərin tənzimlənməsinə əməl olunmur”. Bunu Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyan deyib. “Son bir neçə ayda vəziyyət nisbətən sabit kimi səciyyələndirilib ki, bu da müəyyən sabitlik və təhlükəsizlik əlamətlərini ifadə edir”, – nazir bildirib.
Bu arada ABŞ-ın “Fitch Group” şirkətinin hesablaşma proqnozu da diqqəti cəlb edib. Şirkətin analitikləri hesab edir ki, ilin birinci yarısında Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi imzalana bilər. “Fitch Group”un iddiasına görə, dərin Zəngəzur dəhlizində Azərbaycanın nəzarətini gücləndirmək üçün tədbirlərin görülməsi ehtimalı yüksəkdir. “Bundan sonra Quranda Zəngəzurun girişindən də məsləhətləşirlər”. Bu fikirlər erməni siyasətçi Suren Surenyansa xasdır. Surenyants onu da bildirdi ki, bu, Azərbaycan və Ermənistanın deyil, Qərb mərkəzinin proqnozudur: “Ermənistan rəhbərliklə daxil olmaq məsələsini gündəmdən çıxara bilməzdi. Təəssüf ki, bu məsələnin həlli Ermənistan üçün üçtərəfli sazişdə göstərildiyindən (10 noyabr) daha mürəkkəb olacaq. Sülh müqaviləsinin imzalanıb-imzalanmamasının, yekun müqavilənin kim tərəfindən imzalanmasının fərqi yoxdur. İmzalanacaq akt Ermənistan üçün 10 noyabr bəyannaməsindən yaxşı olmayacaq”.
“Ermənistanla Azərbaycan arasında yeni müharibə ehtimalı var”. Bunu erməni siyasi ekspert Varujan Qeqamyan deyib. Ekspert ABŞ-ın nüfuzlu analitik mərkəzlərindən birinin bununla bağlı proqnozuna diqqət çəkib. “Amerikanın ən nüfuzlu beyin mərkəzlərindən biri olan Xarici Əlaqələr Şurası 2024-cü il üçün illik proqnozunda Ermənistan və Azərbaycan arasında yeni müharibə ehtimalının olduğunu bildirir, lakin bu, Aİ üçün prioritet deyil”, – Qeqamyan vurğulayıb. Azərbaycanlı ekspertlərin bu məsələlərlə bağlı maraqlı təhlilləri var.
Arzu Nağıyev
Deputat Arzu Nağıyev “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, ABŞ-dan gələn açıqlamaları ciddi qəbul etmir: “Biz bilirik ki, bu cür bəyanatlar mənəviyyatdır. Çünki Azərbaycanda seçki prosesi gedir və Aİ regionda öz siyasətini həyata keçirmək üçün belə bəyanatlardan istifadə edir. Bu cür bəyanatlar Azərbaycan üçün təhlükə yaratmır. Burada konkret limitlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı komissiyaların rəyini və mina xəritələri ilə bağlı verilən izahatları xatırlatmaq istərdim. Eyni zamanda, Ermənistan hakimiyyətinin sülhə yanaşmasını əks etdirən fikirləri də bura daxil edə bilərik. Görünür, sülh sazişinin imzalanması üçün humanist addımlar atılmağa davam edilməlidir”. A.Nağıyevin sözlərinə görə, sülhə tezliklə nail olmaq üçün bu prosesin iştirakçısına çevrilmiş dövlətlər tərəfindən lazımi addımlar atılmalıdır: “Ermənistan hakimiyyətinin öz konstitusiyası sülhə maneədir”. mövqelərini aradan qaldırmağa çalışırlar. 2024-cü il bizim üçün seçkilərlə davam edir. Ölkəmizin qarşısında duran mühüm məsələlər var. Hesab edirəm ki, sülh sazişinin imzalanması üçün kifayət qədər şərait var. Noyabrın ortalarından başlayaraq, Yəmənin “Ənsar Allah” üsyançı əməliyyatının nəzarətində olan ərazidən Qırmızı dənizdəki bir neçə ticarət və dəniz gəmisi hücuma məruz qalıb. Husilər İsrail gəmilərini hədəf aldıqlarını desələr də, digər mülki gəmilər də risk altındadır. Bir çox qlobal gəmiçilik şirkətləri gəmilərin Qırmızı dəniz ətrafında üzməsini dəyişdirir və yüklərin göndərilməsinin logistikasını dəyişir. Bu, tərəfdaşlıqların dəyərini artıracaq və onların hesablaşma müddətini artıracaqdır. Belə a Şəraitdə Zəngəzur Dəhlizi Danışıqlar Alternativ ilə azaldıl üç alternativ və azalma sonunda mahiyyəti aşağı sala bilər, bu hədislər fondu azərbaycandan orta dəhlizəa maraq. Ona görə də Ermənistan istəsə də, istəməsə də, Zəngəzur girişi fəaliyyətə başlamalıdır, ona görə də bu, Qərbinin gündəmindədir və gündəmdən düşməyəcək…”
A.Nağıyev digər mühüm məqamlara da diqqət çəkib: “Məlumdur ki, bir sıra Qərb dövlətləri, eləcə də SSRİ Cənubi Qafqazda itirilmiş nüfuzunu nəyin bahasına olursa-olsun bərpa etmək üçün Ermənistandan vasitə kimi istifadə edir. nail olmaq üçün addım. Fransaya gəldikdə isə məlumdur ki, Azərbaycan torpaqları işğal altında olanda ərazilərdə öz biznes fəaliyyətlərini quraraq bu və ya digər yollarla çox ciddi nəticələr əldə edə biliblər. Hazırda bu istiqamətdə bütün yollar birləşdirilib. Buna uyğun olaraq, nəyin bahasına olursa olsun, Fransa Ermənistanı vasitə kimi seçərək onu Cənubi Əfqanıstana yenidən qeydiyyatdan keçirməyə çalışır. Fransanın indiyə qədər verdiyi silahlar ciddi silahlar deyil və Ermənistan o silahlarla müharibə apara bilməz. Rusiya da Ermənistana müəyyən silah və təchizat verməyə başlayıb ki, bu da zamanla bağlanmış müqavilələrlə bağlıdır, Hindistanla da müqavilələr var. Amma onların heç biri bugünkü hazırlıqlı Azərbaycan Ordusuna tab gətirə bilmir. “Bizim öz ərazimizi və müdafiəmizi qorumaq üçün kifayət qədər müasir silah və texnikamız, möhkəm ordumuz, xarici və daxili siyasətimiz var”. Deputat bildirib ki, Qurani-Kərimdə qoşunların sürətlə çıxarılması, xüsusən də müşahidə qüvvələrinin sahəyə yerləşdirilməsi məsələsi gündəmdə qalır: “Qoşunların geri çəkilməsi niyyətidir”. vizual tədqiqatçılar quruda müşahidəçi kimi oturmalıdırlar. Digər ciddi məsələ isə Paşinyanın son bəyanatıdır ki, sülh əldə oluna bilməz, çünki onların konstitusiyasında müstəqillik müqaviləsinin olması demək olmayan bənd var, ona görə də Ermənistanın hərbi institutla birləşməsi düzgündür. 89-cu və 1 dekabr tarixli “aktlar”a əsaslanır və bütün bunlar elandır.Bunlar sülhün əldə olunmasına maneələrdir.Bundan asılı olmayaraq, ciddi müharibənin başlayacağı və Fransanın Ermənistanı dəvət edəcəyi inandırıcı görünmür. Bunu etmək. Çünki həm Türkiyə, həm də NATO-ya üzv olan digər dövlətlər Azərbaycanın nəzarətindədir. Dostları buna imkan vermir, Ermənistanın özü də buna imkan vermir: “Mütəşəkkil olmayan iqtisadiyyat və zəifləmiş ordu buna imkan vermir. Sülhün əldə edilməsi. və sülh sazişinin imzalanması Ermənistanı bu gün düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxara biləcək ciddi amillərdir”.
Akif Nağı
Azad Vətən Partiyasının lideri Akif Nağı bəyan edib ki, üç ziddiyyətli mövqe ortaya çıxır: “Erməni bələdçi bir tərəfdən özünü sülhpərvər kimi qələmə verir və sabitliyə razılığını bildirir. Onlar əslində Azərbaycanın sülh təşəbbüsünü neytrallaşdırmaq istəyirlər. Onlar Azərbaycan prezidentinin faktiki sülh vəziyyəti ilə bağlı bəyanatına öz töhfələrini verməyə çalışırlar. Aydın deyil ki, niyə sülhdən qaçırlar? Deyəsən hələ də qərar verə bilmirlər, kənardan izləyirlər. Yan tərəfdən siqnal verənlər isə müəyyən mövqe axtarırlar. “Amerika hökuməti ilə əlaqəli iki mərkəz fərqli proqnozlar verir.” A.Nağı məlumat verdi ki, “Fitch Group”a daxil olan kifayət qədər nüfuzlu mərkəz ciddi inamla sülh proqnozunu verir: “Biz vilayətin birinci yarısında sülh sazişinin imzalanması ehtimalını da bölüşürük. Keçən il sizinlə söhbətimdə bildirmişdim ki, 2023-cü ilin sonunda imzalanan sülh sazişi real deyil, ancaq ilin ortasına və ya ilin ortasına qədər xüsusi formada razılaşma olarsa, saat ən azı çərçivə sazişi imzalana bilər. Bu gün də indiki mövqeyimdə qalacağam. Ancaq başqa bir güclü mərkəz döyüş anonsunu verir. Bunu da nəzərə almalıyıq”. A.Nağı bəyan etdi ki, Azərbaycana qarşı müharibə aparmağa ehtiyac yoxdur: “Ermənistan müharibə aparmağa qadir deyil, əldə etdiyi silahlar da… Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu silahların heç bir faydası yoxdur. Ermənistan birinci növbədə Fransanın göstərişi ilə təmir işləri apara, dərhal təslim ola və Fransanı öz köməyə dəvət edə bilər. Bu, Karbinin bölgəyə gəlməsi üçün bəhanə ola biləcək bir ssenaridir. Döyüş adlandırdıqları bu variantda mümkün ola bilər. Bu variantda Qerb istədiyinə nail olacaq, Ermənistan isə “köpükün ortasındakı dəlik”lə qalacaq. Ermənilər hələ də bu reallıqla üzləşmək istəmirlər”.
E.PASASOY,